Espresso begrippen
Van zetgroep tot knock box
Wie net een espressomachine heeft, krijgt er een hele woordenlijst bij. Hier staan de espresso begrippen die je op onze site tegenkomt, in gewone taal en in de volgorde waarin je ze gebruikt: van de machine tot het uitkloppen van de koffie. Op de product- en machinepagina's linkt het eerste vakwoord naar de uitleg hier. Mis je een woord in deze lijst met espresso begrippen? Laat het ons weten via het contactformulier.
Weet je nog niet welke maat je machine heeft? Kijk dan in de maatgids.
Zetgroep
Het deel van de espressomachine waar het hete water uit komt. Je draait de portafilter er van onderen in. De maat van de zetgroep, meestal 51, 54 of 58 mm, bepaalt welke portafilter, tamper en puck screen op je machine passen.
E61
Een bekende soort zetgroep, voor het eerst gebruikt in de Faema E61 uit 1961. Je herkent hem meestal aan de ronde, verchroomde kop met een hendel erop. Veel machines van onder meer Lelit, ECM, Profitec en Rocket hebben een E61-zetgroep van 58 mm. Een portafilter voor E61 past in principe op elke echte E61-zetgroep.
Portafilter
De houder met handvat die je in de zetgroep draait. In de portafilter zit het filtermandje met de gemalen koffie. Aan de rand zitten twee nokjes, de oren, die in de zetgroep vallen als je draait. Die oren verschillen per merk. Daarom past een portafilter alleen op machines met dezelfde zetgroep, ook als de maat in millimeters gelijk is.
Bottomless portafilter
Een portafilter zonder onderkant en zonder uitloop. Je kijkt van onderen tegen het filtermandje aan en ziet de espresso eruit komen. Zo zie je meteen of het water gelijkmatig door de koffie gaat. Loopt er één rustige straal uit het midden, dan ligt de koffie goed. Spuit het opzij of zie je lichte plekken, dan is er channeling.
Filtermandje
Het metalen bakje met kleine gaatjes in de bodem dat in de portafilter zit. Daarin doe je de gemalen koffie. Een enkelwandig mandje heeft veel gaatjes en is bedoeld voor vers en fijn gemalen koffie. Een dubbelwandig mandje, ook wel drukmandje, laat de koffie door één klein gaatje lopen en vergeeft een grovere maling. De binnenmaat van het mandje bepaalt welke tamper en puck screen passen.
Puck
De koek van aangedrukte koffie in het filtermandje. Voor het zetten is de puck vlak en stevig, zodat het water er overal even makkelijk doorheen gaat. Na het zetten is hij nat en klop je hem in één keer uit in een knock box.
Tamper
Een stempel waarmee je de gemalen koffie in het filtermandje samendrukt tot een vlakke, stevige puck. De tamper moet net iets kleiner zijn dan de binnenkant van het mandje: dan drukt hij tot aan de rand zonder klem te zitten. Daarom is een tamper voor een portafilter van 54 mm zelf 53,3 mm.
Kalibrerende tamper
Een tamper met een mechanisme, meestal een veer, dat bij een vaste druk meegeeft. Zo druk je elke keer even hard aan, ook als je niet weet hoeveel kracht genoeg is. Dat scheelt een onbekende als je je espresso afstelt.
Distributor
Een ronde schijf met schuine vlakken aan de onderkant. Je legt hem op de portafilter en draait hem een paar keer rond. Zo verdeel je de koffie gelijk over het mandje en maak je hem vlak voordat je tampt. Veel distributors kun je in hoogte instellen.
WDT-tool
Een handgreep met dunne naalden. Je roert er rustig mee door de gemalen koffie in het mandje, zodat klontjes uit elkaar gaan en de koffie overal even dicht ligt. WDT staat voor Weiss Distribution Technique, naar John Weiss, die de methode bekend maakte. Je gebruikt een WDT-tool voor de distributor en de tamper.
Dosing ring
Een ring die je bovenop de portafilter zet. Hij maakt de rand van het mandje hoger, zodat er geen koffie naast valt als je maalt, roert of verdeelt. Daarna haal je hem eraf en tamp je zoals altijd.
Dosing cup
Een bekertje waarin je de koffie direct uit de molen maalt. Daarna leeg je het in één keer in het filtermandje. Zo mors je minder dan wanneer je rechtstreeks in de portafilter maalt.
Puck screen
Een dun metalen zeefje dat je op de aangedrukte koffie legt, vlak voordat je de portafilter in de machine draait. Het verdeelt het water over de koffie en houdt de douche schoner: de zeef in de zetgroep waar het water uit komt. Na elke espresso spoel je het af.
Channeling
Water zoekt de makkelijkste weg. Ligt de koffie niet overal even dicht, of zit er een scheurtje in de puck, dan stroomt het water vooral daar doorheen. Een deel van de koffie wordt dan te lang uitgetrokken en de rest te kort. Je proeft dat als zuur en bitter tegelijk. Met een bottomless portafilter zie je het aan straaltjes die opzij spuiten.
Knock box
Een stevige bak met een balk erover. Je tikt de portafilter tegen de balk en de gebruikte puck valt in de bak. Zo hoef je de natte koffie niet uit het mandje te scheppen of in de gootsteen te spoelen.