Wat is een E61-zetgroep en waarom maakt het uit voor je portafilter?

Een E61-zetgroep is een bepaald soort zetgroep. De zetgroep is het deel van de machine waar je de portafilter in draait en waar het hete water uit komt. Merken als ECM, Rocket, Lelit en Profitec bouwen deze groep in veel van hun machines.

Waar komt de naam E61 vandaan?

De naam komt van de Faema E61, een espressomachine uit 1961. Ernesto Valente van Faema vroeg in 1960 patent aan op de zetgroep. De machine is genoemd naar de zonsverduistering van 1961, in het Italiaans "eclisse". Het patent is in 1996 verlopen. Sindsdien mag elk merk het ontwerp gebruiken.

Hoe werkt een E61-zetgroep?

• Warm door rondstromend water. Twee buizen verbinden de groep met de ketel. Heet water stijgt op, geeft warmte af aan het messing en zakt afgekoeld terug. Dit heet een thermosifon. Er is geen extra pomp of verwarming voor nodig.
• Veel metaal. De groep is van verchroomd messing en weegt meer dan 4 kilo. Samen met het rondstromende water houdt die massa de temperatuur stabiel, ook als je meerdere kopjes achter elkaar zet.
• Eerst met lage druk nat maken. Eerst komt er water met lage druk op de koffie, zodat die gelijkmatig nat wordt. Pas daarna komt de volle pompdruk van ongeveer 9 bar. Dit heet voorinfusie. Bij de E61 gaat het mechanisch, zonder elektronica. Een klein kamertje van ongeveer 8 tot 10 milliliter vult zich eerst, waardoor de druk langzaam oploopt.
• Hendel op de groep. Bij de klassieke E61 zet je een hendel omhoog. Daarmee open je de klep en start je de pomp.

Wat zijn de nadelen van een E61-zetgroep?

Al dat messing moet eerst opwarmen. Kaffeemacher, een Duitse koffiewinkel, noemt 20 tot 30 minuten. Sommige fabrikanten verwarmen de groep daarom extra. ECM schrijft dat de Mechanika MAX II met zo'n extra verwarmde groep na 12 minuten klaar is.

Na een lange pauze kan het water in de groep te heet worden. Kaffeemacher raadt aan om dan eerst 2 tot 3 seconden water te laten doorlopen, tot het niet meer sist of spettert. Doe dat voordat je de portafilter erin zet.

Waarom maakt de E61-zetgroep uit voor je portafilter?

Een portafilter moet op twee punten passen: de doorsnede en de oren. De oren zijn de twee nokjes aan de kop van de portafilter. Als je de handgreep draait, haken ze in de zetgroep. Een E61-zetgroep heeft een doorsnede van 58 mm.

Omdat veel merken dezelfde groep gebruiken, passen portafilters vaak tussen E61-machines van verschillende merken. Volgens de Amerikaanse winkel Whole Latte Love past een portafilter van Profitec bijvoorbeeld op machines van ECM, Rocket en Expobar. Een ander gevolg: 58 mm is de meest gebruikte maat geworden. Tampers, mandjes, bottomless portafilters en distributors zijn er volop in 58 mm, schrijft Kaffeemacher.

Heeft elke machine met 58 mm een E61-zetgroep?

Nee. De Gaggia Classic en de Sage Dual Boiler hebben ook 58 mm, maar eigen oren. Kaffeemacher noemt de Gaggia Classic bij zijn E61-portafilter als niet geschikt. Seattle Coffee Gear schrijft dat de originele bottomless portafilter van de Dual Boiler en Oracle niet uitwisselbaar is met andere merken met een zetgroep van 58 mm.

Twijfel je welke portafilter bij jouw machine hoort? Kijk in de maatgids. Voor E61-machines hebben wij bijvoorbeeld een bottomless portafilter voor E61 en een tamper van 58 mm. Voor de Gaggia Classic is er een aparte bottomless portafilter voor Gaggia.